"Gelinotu" da denilen, kırmızı ve ekşimsi meyvesi idrar söktürücü olarak kullanılan bir bitki ...

Güvey feneri,
Gelinotu,
Kandil otu,
Gelin feneri,
Fenerçiçeği,
Aşk elması, 
Yer kirazı,
Kış kirazı

Kırmızı ve ekşimsi meyvesi idrar söktürücü olarak kullanılan bir bitki.

Gelinotu, Physalis alkekengi.
Patlıcangillerden, kırmızı ve ekşimsi meyvesi idrar söktürücü olarak kullanılır. Çok yıllık, otsu bir bitkidir. Kireçli topraklarda yetişen çiçekleri pembe beyaz renkli olan yemişleri kiraz ya da küçük domateslere benzer, zengin C vitamini ihtiva eder.  

Acımtırak lezzetli bu bitki haziran ve temmuz aylarında çiçek açar. Eylül ve ekim aylarında toplanıp kurutulur. Meyvesi ve yaprakları kullanılır. Güvey feneri karaciğer şişkinliğine ve sarılık hastalığına da iyi gelir. Meyveleri ham olarak yenir. Reçeli yapılır.

Ağaç kavunu...

Kebat, Kitra,

Utruç,

Sitra,

Ağaç Kavunu, (Citrus medica). 

Akdeniz çevresi, Hindistan'ın bazı bölgeleri ve Güney ile Orta Amerika'da yetişen,  turunçgiller (Rutaceae) familyasından limondan büyük, kalın kabuklu ve sarı renkli, yavaş büyüyen ağaç kavunu meyvesinin günümüzde kabuğu, yaprağı ve çiçeğinden yararlanılır. Ağaç 3 yaşına geldiğinde meyve vermeye başlar. Meyvesinin boyu eninden büyük genelde 12-15 cm arasındadır. Kabuğu  üzerinde pürüz ve çıkıntılar bulunan kalın, sert ve kokuludur. Meyvesi pasta, şekerleme, reçel yapımında, çiçek ve yapraklarının ise parfüm sanayiinde kullanılır. Hindistan' da ağacından baston yapımında kullanılır.

Ticari değeri olmayan tatlı ve ekşi meyveleri olan ağaç kavunu bir çok hastalıkların tedavisinde de kullanılır. Çiçeği açılmadan toplanır, 5 gün su içerisine bırakılır ve acılığı gidene kadar her gün suyu değiştirilir, sonra balla karıştırılarak marmelat yapılır, kış mevsiminde soğuk algınlığında, bronşit hastalığında, nefes darlığında bu karışımdan bir miktar yenirse şifalı gelir. Yaprakları hazmı kolaylaştırır, nefesi rahatlatır. Yaprağı ezilerek suyu balla karıştırılıp günde üç kez birer çorba kaşığı yenirse mesane iltihabına iyi gelir. 

Meyvesi Hesperidin isimli bir glikozit içermektedir. Bu madde P vitamini etkisi göstererek kılcal damarları kuvvetlendirmektedir. Kabızlığı giderir, mide ve ciğerlerin hararetini keser, mide ve kalbi kuvvetlendirir, kalp çarpıntısını giderir, sıtmaya iyi gelir. Ağaç kavununu veya yaprağını koklamak baş ağrısını geçirir, ferahlatır. Çekirdekleri ezilip aç karnına su ile içilirse bağırsak kurtlarını düşürür. Çekirdeğinin kabuğu dövülüp akrep sokan yere konursa şifalı gelir. Çekirdeklerinin külü diş diplerine ve ödemlere sürülürse faydalı gelir.
Kabuğu çiğnenirse ağız kokusunu giderir. Kabuğunun suyu ile yaralar pansuman yapılırsa şifalı gelir. Yılan sokmada suyunu içmek iyi gelir. Meyvenin Kabuğu hazmı kolaylaştırır.
Kurutulmuş meyveler güveleri kaçırmak için elbise arasına konulmaktadır. Yine, meyve kabuğu sirke içinde bir müddet bırakılıp sonra çamaşırlar içine bırakılırsa, güvenin zarar vermesini önler. Kabuklarının küllerinden merhem yapılıp sürüldüğünde varisi geçirir. Külü cüzzam yaralarına sürülürse iyi gelir. 

Çiçeğini koklamak dimağı kuvvetlendirir. Şehveti ve erkekliği artırır. Dahilen kullanılan günlük yaprak miktarı 40 gramı geçmemelidir. Gül suyu ile karıştırılıp göze damlatılırsa gözün yanma sim, ağrısını ve göz kapaklarının batmasını önler. 10 gram çam sakızı, 5 gram un, 5 gram çekilmiş kara biber tozu ve bir miktar bademyağı ile beraber kaynatılıp, yumurta akı ile merhem yapılarak basur tedavisinde kullanılır.

Ağaç kavunu reçeli;

Malzemeler: 

4 adet orta boy ağaç kavunu,  4 kg. şeker, 1 tane limon.

Yapılışı: 

Önce kavunların kabuklarını sonra en iç kısmını soyup çıkartalım. Sadece ortada kalan beyaz kısmı dilimleyip küp küp doğrayalım. Derin bir kapta bir gece suda bekletelim. Sonra sudan sıkıp çıkartalım ve tekrar suya koyup yarım saatte bir  3 kere suyunu değiştirelim ve tekar bol suyla kaynatalım. Bu arada acı suyu çıkmış oluyor.   Kaynadıktan sonra son kez sıkarak çıkartalım. Kavunlar nihayet hazır durumdalar. Derin bir kapta balını kaynatalım ve 1 limonla balını kestirip hazırda bekleyen ağaç kavunlarını balın içerisine bırakalım. Kıvamını alana kadar kaynadııktan sonra reçelimiz hazırdır. Bu reçelin yapılışı bana göre gerçekten zor ama tadı harika. Üzerine irice dövülmüş fındık veya cevizle servis edilir.

Kırmızı renkli bir erik cinsi...

Anjelika, (Angeleno).

Erik, gülgiller (Rosaceae) familyasından Prunus cinsinden meyvesi yenen bazı ağaç türlerinin ortak adı. Erik ağaçları tür ve çeşitlerine göre iri boylu ağaçları teşkil ettikleri gibi, küçük boylu ağaçlar veya çalı şeklinde olanları da vardır. Anjelika eriği ağaçları oldukça kuvvetli gelişir ve yarı yayvan taç oluşturur. Meyve iri seyreltme yapıldığında oldukça iri, yuvarlak, uçlardan hafif  basık, oldukça sert et dokuludur. Kabuk koyu menekşe–siyah renginde ve pusludur. Meyve eti açık sarı renginde, çekirdek küçük ve ete bağlı değildir. Bahçede dölleyici bulunmazsa yeterli ürün alınamaz. Hasat olumu; 10-15 Eylül tarihlerindedir. Soğuk hava depo koşullarında yaklaşık 3 ay, kontrollü atmosferde ise 4 ay özelliklerini yitirmeden muhafaza edilebilir. Bu özelliğinden dolayı yetiştiriciliği yaygınlaşmıştır. Döleyicileri; Santa Rosa, Friar ve Obilnaja ‘dır.

Erik Reçeli-Anjelika;

Malzemeler:

1 kilo anjelik eriği
1 kilo ekşi yeşil elmanın suyu
750 gram toz şeker veya 250 gram fruktoz
½ limon suyu

Hazırlanışı:

Erikleri yıkadıktan sonra ortadan ikiye kesin. Çekirdeğini çıkarıp boyuna dilimleyin. Şekerde bir gece bekletin. Ertesi gün reçeli ateşe koyun . Elmaları katı meyve presinde suyunu çıkarıp tencereye ilave edin. Reçel kaynamaya başlayınca hemen limon suyunu ilave edin. 5 dakika daha kaynatıp ocaktan alın. Ağzı açık olarak soğumaya bırakın. Tencerenin üzerine beyaz bir tülbent veya eski bir tül ile örtün. Balkon veya evin en güneş alan kısmında ben ilk gün beklettim. Sizde reçelinizi istediğiniz koyuluğa gelene kadar güneşte bekletin ama geceleri içeri alın.

Kızılcık...

Kiren, Ergen,

Kızılcık (Cornus mas), kızılcıkgiller (Cornaceae) familyasından bir ağaç türü. 

Isparta ve Eskişehir'de Ergen, Sinop ve Samsun çevresinde Kiren olarak anılır.

En fazla 5-8 m boy yapar.  Sarı renkli küçük Çiçekler açar.Meyveleri kırmızı renkli, eliptik şekillidir. Kızılcık ağacı kuru, balçıklı topraklarda yetişir, çoğalması tohumlar yardımıyla gerçekleşir.

Kızılcık meyvelerinin tadı ekşi olup, taze ya da kurutulmuş olarak tüketildiği gibi, tarhana, hoşaf, reçel ve marmelat yapımında da kullanılmaktadır.

Odunu lifli olup çok esnek ve dayanıklıdır, yoğunluğu fazla olduğundan suda batar. Baston ve sopa yapımında kullanılır. Kızılcık sopası ile dövülenler iflah olmaz. Ayrıca vücutta iz bırakmaz. Kabuğundan boya, yapraklarından tanen elde edilir. Bahçe ve parklarda süs bitkisi olarak da yetiştirilir. Kızılcık meyvesi şeker ilave edilmiş suda kaynatılıp, kapalı kaplarda uzun süre saklanabilir ve yemek arasında içecek olarak tüketilebilir.

Kızılcık Reçeli,

Malzeme;
1 kg. kızılcık , 1 kg. şeker , 1/2 limon suyu , Yarım litre su

Yapılışı;
Aşılı denilen iri kızılcıklardan yapılır kızılcık reçeli. Kızılcığın çekirdeğini çıkarmak güçtür. Onun için reçeli çekirdekli yapılır. Çekirdeksiz kızılcık reçeli yapanlar, marifetleri ve ustalıklarıyla övünürler. Kızılcıkların varsa çöpleri ayıklanır ve bol suyla iyice yıkanır.  Reçel tenceresine önce kızılcıkları koyarız. Sonra suyunu ilave ederiz. 5-10 dakika kaynatıp meyveleri az bir şey yumuşatırız. Hafif ateşte su ısınıp, kızlcıklar yumuşamaya başlayınca şekerini ekleriz. Zaman zaman karıştırarak, şekerin erimesini sağlarız. Şeker eriyince ateşi kuvvetlendiririz. Kıvamı gelinceye kadar kaynatırız.

Kızılcığın asidi fazla olduğundan, bazı reçelciler limon suyu koymaz. Fakat kızılcığın asit derecesini ölçemediğimiz için az bir şey koymakta yarar vardır.  Kıvamı gelen reçeli ateşten indirip biraz soğumaya bırakınız. Kavanozların temizliğini kontrol edip usulüne uygun doldurarak üzerine tarihini yazıp güneş görmeyen serin bir yere kaldırınız.

İri ve yuvarlak, kabuğu koyu kırmızı bir kiraz cinsi...

Karabodur,

Karabodur, İznik Karaboduru,

Anadolu birçok meyve türünde olduğu gibi, kirazın anavatanı sınırları içerisindedir. Hazar denizi ile Karadeniz arasındaki bölge kirazın anavatanı olarak bilinmektedir. Ülkemizin hemen her bölgesinde kiraz yetiştiriciliği yapılmakta olup, üretilen kirazın hemen hepsi taze halde tüketilmektedir. Kiraz, ılıman iklim meyve türleri içerisinde meyvelerini en erken olgunlaştıran bir türdür. Kirazlar 5-6 yaşında verime geçerler, tam ve ekonomik olarak verime yatmaları 10-12 yıl alır. Ekonomik ömürleri 25-30 yıldır.

Bal ve zencefilden yapılan bir Rus içkisi...

Sbiten,

Malzemeler;

1 litre su,
150g reçel-marmelat (kayısı veya ahududu)
50g bal, 1tutam tarçın ve bir tutam zencefil, 10 tane karanfil.

Yapılışı;
1. Suyu kaynar duruma getir ve bal ile reçel-marmelatı ekle.
2. Su içinde bal ve marmelat-reçel eritilir.
3. 5 dakika sonrada baharatlar ilave edilirek 5 dakika daha pişirilir.
4. Dinlendirilir ve sıcak olarak servis yapılır.

Not: Buzdolbında stoklayıp tekrar ısıtarak kullanabilirsiniz. Eğer severseniz bir parça kakula tohumu taneciği kuru kırmızı biberde ilave edebilirsiniz

Antalya yöresine özgü, kaburga eti ve pirinçle yapılan bir yemek...

Laba,

Kaburga kemikleri haşlanır; suyunda pirinç pişirilir. Et kızartılarak, tepsiye
serilen pilavın üzerine konup pişirilir.

Antalya yemekleri;
Turunçgiller, muz, susam, yer fıstığı, soya, domates ,salatalık, biber, taze fasulye, kabak, patlıcan, zeytin Antalya tarımında yer bulur. Sıcak iklim sebebiyle sebze ağırlıklı bir mutfak göze çarpmaktadır. Greyfurt, limon, portakal, bergamot, turunç ve benzeri narenciye ürünlerinin yanında, patlıcan, karpuz ve incirden yapılan reçel çeşitleri vardır.

Taratorlu Piyaz : Sarımsak dövülüp limon suyuyla sulandırılır; tahin veya dövülmüş ceviz katılır. Bu tarator sosudur; haşlanmış fasulyeye sirke ile ilave edilir. Üzerine kıyılmış domates, katı haşlanmış yumurta ve maydanoz konur. Antalya'nın en ünlü yemeğidir.

Hibeş: Sarımsak dövülüp limonsuyu, kimyon, tuz ve tahinle iyice karıştırılır. Servis yapılırken üzerine zeytin yağda acı biber dökülür.Özellikle alkollü içecekle ikram edilir.

Turunç Reçeli: Kalın kabukları soyulur. Kabuklar iplere dizilip üç gün soğuk suda bekletilir. Bir tencerede kaynatılır; suyu süzülür. 10 turunca, yarım bardak su ve bir kilo şeker ilave edilir. Bir süre pişirilir.

Patlıcan Reçeli : Patlıcanlar soyulup, birkaç saat kireçli suda bekletilir. Bol suda yıkanıp şekerle bir gece suyu alıncaya dek bekletilir. Şeker koyulaşıncaya kadar karanfille kaynatılır.

Toros Salatası (Al Köz-Al Göz):
Malzemeler: 

3 patlıcan, 3 kırmızı biber, ince kıyılmış nane,
maydanoz, fesleğen, 3 diş sarımsak, 1 kahve fincanı sirke, erik ekşisi veya limon suyu, 2 fincan zeytinyağı, tuz
Hazırlanışı: 

Patlıcanlar ocak üzerinde közlenir, kabuklan soyularak limonlu zeytinyağı bulunan ka*ba konur. Fırında pişirilen biberler temizlenir ve şeritler ha*linde doğranılarak patlıcanların yanına konulur. Soğanlar da közlenerek diğer malzemenin yanına konur. Sirke, sarımsak, 1 kahve fincanı su, erik ekşisi bir kapta kanştınlır, patlıcanların üzerine dökülür. 4-5 saat buzdolabında bekleilen salatanın üzerine nane, maydanoz ve fesleğen konularak servis yapılır.

Kabak Çiçeği Dolması:

Malzemeler: 

30 adet kabak çiçeği, pirinç, 6 soğan, 2 domates, fesleğen, karabiber, zeytinyağı, nane, şeker, limon, 1 limon, tuz
Hazırlanışı: 

Kabak çiçeklerinin ortaları çıkarılarak kopartılır ve yıkanarak süzülür. Kızgın zeytinyağında sırasıyla soğanlar, rendelenmiş domates ve şeker kavrulur. Pirinç, tuz, karabiber, fesleğen ve nane karıştırılarak soğumaya bırakılır. Harç, çiçeklerin içine doldurularak çiçeklerin uç yapraklarıyla kapatılır ve yağlı bir tencereye dizilir. 1 çay bardağı su ilave edilen tencere orta ateşte pişirilir. Dolmalar suyunu çektiğinde l'er çay bardağı sıcak su ilave edilir. Pişince üzerine limon suyu gezdirilerek servis yapılır.




Kulak-Mantı çorbası,
Börülce salatası,
Borana,
Kuzu göbeği kavurması,
Ekşili bal kabağı,
Muhliye,
Akya-Kuzu buğulu kızartma,
Gülgas-Göleviz-Gölevez,
Kölle,
Domates civesi,

Hekimlikte kullanılan bir ravent türü...

Ribas,

Eskiden veba, basur ve mide hastalıklarının tedavisinde kullanılmış bir raventtir.

Ravent’in bazı türleri (Rheum compactum, undulatum v.b) süs bitkisi olarak yetiştirilir. Fakat sebze olarak yetiş­tirilen türleri de vardır; yeni filiz ve sür­günlerle üretilir. Ravent’ in yaprak sapla­rından reçel ve ezme yapılır.Ravent içindeki antrasen türevi heterozitlerden (antraglükozitler) dolayı iç yumuşatıcı nitelikler taşır; ayrıca içinde tanen bulunduğu için peklik verici ve kuvvet­lendiricidir.

Doğu karadeniz yöresinde dağ çileğine verilen ad...

Dağ çileği, Yaban çileği.
Hamuçera,

Lifoz,

Davulga,

Kocayemiş,

Üzüm suyu...

Şıra,