Cemal Nadir' in çıkardığı mizah dergisinin ve yarattığı bir karikatür tipinin adı...

Cemal Nadir Güler (13 Temmuz 1902 - 27 Şubat 1947), Karikatürist.

"Amcabey", "Efruz Bey", "Dalkavuk", "Akla Kara", "Yeni Zengin" gibi tiplerin yaratıcısı.

Dünyaca ünlü karikatürist  Bursa’nın güldüren yüzü Cemal Nadir 1902 (1882) yılında Bursa’da Bulgaristan göçmeni bir ailenin çocuğu olarak doğdu. İlk ve orta öğretimini Bilecik ve Bursa’da tamamladı. Babıali'deki 'Papağan' gazetesine bir süre çizen Nadir, aldığı parayla geçinemez ve gerisin geri Bursa'ya döner. Bu arada evlenir.

Bursa’da gençlik yıllarında makinistlik ve tabelacılık yapan Cemal Nadir, bir süre bazı okullarda resim öğretmenliği de yaptı. "Sinema Mecmuası" nda reklam karikatürleri; atasözlerini tersyüz ederek oluşturduğu 'yazı ile karikatürler' çizer. Cemal Nadir’in ilk karikatürleri Diken dergisinde yayınlandı. Daha sonra ünlü Akbaba adlı mizah dergisinde düzenli karikatürleri yayınlandı. Türkiye’nin ilk modern karikatüristi olarak tarihe geçen Cemal Nadir, 1928 yılında itibaren Akşam ve Cumhuriyet gibi günlük gazetelerde karikatür çizdi. Cemal Nadir, 1947 yılında İstanbul’da yaşamını yitirmiştir. Cenazesi İstanbul'da  Zincirlikuyu mezarlığında defnedilmiştir.

Türkiye’de karikatürün tanınıp sevilmesinde büyük katkıları olan Cemal Nadir, yarattığı Amca Bey tiplemesi ile ünlenmiştir. Ayrıca Efruz Bey, Akla Kara, Dalkavuk gibi günlük olayları,kendine özgü bir biçimde ince bir güldürü ve yergi çizgisinde yorumlayan tipleri yaratmış; radyo skeçleri yazmıştır. Ünü, ülke dışına taşan karikatüristin yurt dışında da bazı ödülleri vardır. İstanbul’ da Akşam Gazetesi’nin bulunduğu sokağa ölümünden sonra adı verildi.

Bursa’da da Kültür Park’ta heykeli dikilmiş, bir galeriye de adı verilmiştir. Adına uluslar arası karikatür yarışmaları düzenlenen sanatçının Amcabey’ le Göze, (1932) Karikatür Albümü, (1933) Karikatür Albümü (1939) Ak’la Kara (1940) Dalkavuk,(1943) Seçme Karikatür Albümü, (1944) Harp Zenginleri, (1945) Siyasi Karikatürler, (1946) Amcabey (1946) ve Yüz Karası gibi çok sayıda albümü yayınlanmıştır.

Kaba bir güldürü, türü...

Fars, 

(İng.: farce  Fr.: farce  Alm.: Posse, Schwank )
Kaba komedi.

Güldürü öğesi hareketlerden ve nüktelerden çıkan oyun; düşünceden çok göze ve duyulara yönelir. Vurgu, kişiyi karikatürleştirerek ve olayları abartarak elde edilir.

Osmanlı dönemi seyirlik oyunlarında, tulumcularla birlikte gösteri yapan yüzü maskeli ya da boyalı oyunculara verilen ad...

Bineva,

Eski büyük eğlencelerin başlıca görevlilerinden olan tulumcular ya da diğer adıyla sakalar, gürültülü, patırtılı, kaba ve genellikle soytarılığa dayanan gösteriler yapan dansçılardı. Şenliklerde düzen bu 'tulumcu' denilen kolcular tarafından sağlanırdı.

Tulumcuların "Cin Askeri" denilen yardımcıları da vardı. Tulumcular, mesirden keçe, külah, cebe, şalvar ya da siyah kırmızı deriden donlar giyerler, ellerinde bezir yağlı, keçi derisinden tulumlar bulunurdu. Bu tulumlar su ya da yağla şişirilirdi. Tulumcubaşı ise beyaz ya da sarı yaldızlı bir külah ve sarı yaldızlı bir cebe giyerdi. Elinde beyaz yaldızlı bir asa bulunurdu. Tulumcuların hem giysileri hem de tulumları yağa bulanmıştı. Seyirciler hem yağa bulanhttp://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=5955880156816917417&postID=468133935677580053mış tulumu yememek, hem de üstlerini kirletmemek için kaçışırlardı.

 

Tulumcu ve saka, meydanın toz kalkmaması için sulanması, süpürülüp temizlenmesi ve en önemlisi de seyircileri, suratlarını asmadan, keyiflerini bozmadan şakalaşarak ve güldürücü hareketler yaparak oyun yerine sokmamak ve herhangi bir kargaşalıkta yağlı tulumlarıyla düzeni sağlamakla görevliydi.

Tulumcular, kırk elli kişi birden meydana çıkarlar, ellerindeki yağlı tulumlarla taşkınlık yapan, düzeni bozan ve tatsızlık çıkaranları döver, baştan aşağı sular ya da yağa bularlar, halkın seyirlik oyunları rahat ve iyice seyretmesini sağlarlardı. Ancak bütün bu cezalandırmalar sirklerdeki palyaçolarınkine benzeyen komik hareketlerle yapıldığından, keyif kaçıracak yerde seyredenleri eğlendirirdi. Eski bir anlatımla "vafirlubbazlıklar" yaparlardı.

Padişah ll.Beyazıt döneminin ünlü soytarılarından Aseli adındaki bineva merkebe binmiş, başka bineva' lar da ellerinde tulumlar, yüzleri maskeli ya da boyalı olarak geçmişlerdir; merkebe binmiş olan Aseli'nin bir dergiden zart denilen nükteleri okuduğunu ve binevaların karşılıklı söyleşmeye geçtiklerini öğreniriz.

1778-1837 yılları arasında yaşayan ünlü İngiliz palyaço ve pandomim sanatçısı...

Joseph Grimaldi,   (d. 18 Aralık 1778 - ö. 31 Mayıs 1837)

Modern anlamda palyaçoluğun babası, komedyen.

İngiliz Pandomim sanatçısı - komedyen Joseph Grimaldi, Commedia dell'Arte'nin (İtalyan halk tipi tiyatro); bir anlamda ortaoyunu - meddah sanatçılığının usta temsilcisi sayılmaktadır.

Henüz 3 yaşındayken halka açık gösterilere çıkmaya başlayan Grimaldi, yetenekli bir mim sanatçısı, akrobat, sihirbaz olarak yetişti, Royal Tiyatrosu'nda sahneye çıktı. "Büyük Palyaço" olarak anılan Grimaldi, beyaz yüz boyasından, çok büyük numaralı ayakkabılara, birçok klasik numaranın palyaçoluk literatürüne girmesini sağladı. Ölünceye kadar mesleğini icra eden sanatçı için her yıl Şubat ayının ilk Pazar günü, Londra'da yüzlerce palyaço tarafından anma günü düzenlenmektedir.

Nükte

Espri